Teamcoaching

Spel van belangen: van conflict naar win – win

Vanuit verschillende belangen kunnen conflicten ontstaan. Immers als we niet hetzelfde willen kan er gemakkelijk een patstelling ontstaan.

No man is an island’ zei de dichter John Donne en dat geldt zeker voor het werken in organisaties. Of je nu projectleider bent, leidinggevende of professional, je beweegt je in een krachtenveld waar sommigen met je mee werken en anderen je aardig de voet kunnen dwars zetten. Door niet mee te werken of zelfs actief tegen te werken.

Het is gemakkelijk op zo’n moment de moeilijkheden persoonlijk te gaan opvatten, wat meestal niet bevorderlijk is voor de oplossing ervan.

Conflictstijlen

Twee professoren aan de universiteit van Pittsburgh hebben zich verdiept in conflicten en kwamen met deze eenvoudige en zeer praktische tool, dat inmiddels een klassieker is geworden, het Thomas-Kilmann model.

Spel van Belangen

Met dit model in handen kijk je vooral naar de belangen waarmee de anderen in ‘het spel’ zitten. Want mensen werken je zelden tegen om jou persoonlijk een hak te zetten, vrijwel altijd is het gewoon een kwestie van andere belangen.

‘Wind onder je vleugels’

En waar je het voor elkaar krijgt dat jouw belangen en die van anderen elkaar dienen, krijg je wind onder je vleugels.

Daar waar tegenstrijdige belangen gaan spelen, zijn er twee menselijke neigingen. Aan de ene zijde assertiviteit: de wens om je (eigen) doelen door te drukken, de opdracht te realiseren. Aan de andere kant de wens om de relatie goed te houden, om het proces soepel te laten verlopen en mee te werken met de ander.

Deze neigingen hebben Thomas en Kilmann weergegeven in een model met twee assen. Op de ene as staat in hoeverre je rekening houdt met de belangen van de ander, op de andere as in hoeverre je rekening houdt met je eigen belangen.

De combinatie van deze twee assen leidt tot vijf verschillende stijlen.

Doordrukken / forceren

Daar waar je geen rekening houdt met de belangen van de ander en die van jou voorop zet, ontstaat de stijl ‘doordrukken’. Dat kan op korte termijn effectief zijn. In tijden van crisis, waarin snel gehandeld moet worden is dit vaak nodig en wordt het ook geaccepteerd. Wanneer je het buiten deze context toepast, houd er dan rekening mee dat de relatie schade oploopt. De ander beweegt op dat moment misschien mee, maar direct of indirect krijg je de rekening gepresenteerd.

Vermijden

Wanneer je de stijl ‘vermijden’ toepast, laat je je je eigen belangen en die van de ander links liggen. Soms is dat een goed idee, wanneer een andere, belangrijker kwestie je energie opeist of wanneer de emoties zo hoog zijn opgelopen dat een time-out beter is. In de meeste gevallen blijft het probleem bestaan en neemt de frustratie toe, die zich op andere manieren gaat uiten. Met vaak vermijden neemt je invloed af. Deze stijl komt vaak voort uit angst voor conflicten of tegenzin om moeite te doen. Vaak zien vermijders wel heel goed waar de schoen wringt, omdat ze zichzelf er buiten hebben gezet. 

Toegeven

Mensen die deze stijl veel gebruiken, willen de relatie met de ander vooral goed houden. Ze worden vaak ook aardig gevonden, kunnen zich goed inleven en goed luisteren. Maar je eigen doelen haal je op deze manier niet. Dat kan op termijn ook frustratie opleveren en het gevoel van eigen kracht doen afnemen. Soms echter is deze stijl effectief, bijvoorbeeld als iets belangrijk is voor de ander en toegeven jou weinig kost: dan bouw je krediet op, die je in de toekomst voor iets anders kunt gebruiken.

Compromis sluiten

Bij een compromis kijk je naar beider belangen en probeer je tot een pragmatische oplossing te komen door allebei water bij de wijn te doen. Bij een compromis ben je allebei een beetje tevreden en een beetje ontevreden met de oplossing. Idealiter zien beide partijen dit als een redelijke uitkomst en het best haalbare in deze situatie. Op het moment dat ieder zijn zin heeft gekregen op de voor hem of haar belangrijke punten, kan dit een uitstekende oplossing zijn.

Samenwerken: zoeken naar win-win

In samenwerken is het de uitdaging om een oplossing te vinden, waar de belangen van beide partijen zo volledig mogelijk gediend worden. Dat vraagt overleg, samen exploreren, goed naar elkaar luisteren, doorvragen en creatief denken. De voor de hand liggende oplossingen loslaten en eens vanuit een heel andere hoek kijken. Want de oplossing ligt meestal ‘out of the box’. Het vraagt wel tijd en aandacht en onderling vertrouwen. Het omgekeerde is ook waar: door te starten met de intentie om beider belangen maximaal te dienen, ontstaat vertrouwen. Deze stijl is waardevol als je met elkaar verder moet en het de moeite loont om in de relatie te investeren.

Ken jezelf. We hebben allemaal onze voorkeuren en neigingen in deze vijf stijlen. Sommigen passen we zo automatisch toe dat we ons er nauwelijks van bewust zijn, andere gebruiken we nooit, omdat we er een oordeel over hebben of omdat het niet eens in ons op komt. Meesterschap bereik je door flexibel te worden, al deze stijlen tot je beschikking te hebben en goed te kunnen inschatten welke stijl op welk moment het meest geëigend is.

Ken je de belangen van de ander? Of heb je aannames gedaan? Kijk of je er achter kunt komen wat belangrijk is voor die ander. Soms is het ook mogelijk daarover gewoon met elkaar in gesprek te gaan, al zal niet iedereen op elk moment al zijn of haar belangen op tafel leggen; door je te verplaatsen in de ander, waar te nemen en te proberen te begrijpen in welke context de ander opereert, kan je veel te weten komen.

Geen van deze stijlen is goed of fout, het hangt af van de context welke stijl het meest passend is.

Wil je meer weten over het ‘Spel van belangen’?

Wil je aan de slag met ‘Het spel van belangen’ in jouw organisatie volg dan de training ‘Vergroot je conflictvaardigheid‘.
De auteurs van het ‘Spel van belangen’ zijn Mirjam Tirion en Yolanda van Dongen.

Nieuwsbrief

Wil je op de hoogte blijven?

Schrijf je in voor de nieuwsbrief