Werkgeluk: ken je drijfveren!

Waar kom ik mijn bed voor uit? Dit is een bekende en zeer tot de verbeelding sprekende vraag. Hij klinkt als een algemene levensvraag, maar omdat werken zo’n wezenlijk onderdeel van jouw leven is, kan hij zeker ook op je werk slaan. Waarom doe ik (nog) wat ik doe? – nog zo’n vraag die helemaal niet verkeerd is om jezelf af en toe te stellen. Het antwoord ligt bij: je drijfveren.

Als zulke vragen regelmatig terugkomen, of je zelfs uit je slaap gaan houden, dan kan het best eens zijn dat je werk niet meer aansluit bij je drijfveren. Als je niet meer met plezier naar je werk gaat, dan hoeft dat niet aan je collega’s of je manager te liggen. Het kan ‘m ook zitten in iets fundamenteels in jezelf, je waarden. Het kan behoorlijk misgaan als je je daar onvoldoende bewust van bent. Maar als alles klopt, is iedereen happy.

In deze blog nemen we je mee in:

• Wat drijfveren nu precies zijn
• Hoe je je drijfveren kunt onderzoeken
• Wat het jou en je eventuele werkgever kan opleveren
• Hoe we bij Van Dongen & Co kijken naar drijfveren en waarden
• Wat als je werk (niet) matcht met je belangrijkste waarden

Drijfveren, waar hebben we het over?

Drijfveren en waarden zijn essentieel voor je werkgeluk. De Amerikaanse organisatiepsycholoog Edgar H. Schein ontdekte dat iedereen diep vanbinnen één dominante motivatie, hij is ze loopbaanankers gaan noemen – dus één loopbaananker heeft, als het om werk gaat. Als je werk niet aansluit op jouw anker, dan is dat een garantie voor je ongelukkig voelen of zelfs opbranden in je werk.

Schein heeft 8 loopbaanankers onderscheiden – wij noemen ze graag drijfveren, met waarden waar jij je misschien in herkent:

1. Technisch-functionele competentie – Jij wordt gelukkig als je ergens écht goed in bent en inhoudelijke uitdagingen hebt. In een leidinggevende functie zonder vakinhoudelijk werk zou je wegkwijnen.
2. Algemeen management – Je wilt verantwoordelijkheid, beslissingen nemen en impact maken. Een specialistische functie zonder doorgroeimogelijkheden? Doodvermoeiend…
3. Autonomie / onafhankelijkheid – Micromanagement is jouw persoonlijke hel. Jij hebt vrijheid nodig, anders voel je je gevangen.
4. Zekerheid / stabiliteit – Je houdt van voorspelbaarheid, een vast salaris en duidelijkheid. Een freelancebestaan met ups en downs? Nee, bedankt.
5. Ondernemingsgerichte creativiteit – Jij wilt iets opbouwen, creëren, een eigen bedrijf of innovatief project starten. Te veel regels? Je zoekt de nooduitgang.
6. Dienstverlening / toewijding aan een zaak – Je wilt iets bijdragen aan de wereld, mensen helpen of een missie dienen. Werken puur voor winst motiveert je niet.
7. Uitdaging – Jij wilt puzzels oplossen, moeilijke doelen halen en competitie aangaan. Routinewerk? Dodelijk saai.
8. Levensstijl – Je wilt werk dat past bij je privéleven en persoonlijke doelen. Een baan die je dwingt om avonden en weekenden op te offeren? No way.

Er zijn altijd een paar van deze drijfveren, die herkenbaar en belangrijk voor je zijn. En zeer waarschijnlijk is er één drijfveer bij die voor jou het allerbelangrijkste is. Als je werk niet aansluit bij je belangrijkste drijfveer, dan is er een levensgroot risico dat het vroeg of laat spaak loopt.

Een voorbeeld uit de praktijk: technisch expert wordt leidinggevende

Stel, iemand werkt bij een technisch bedrijf als ingenieur en heeft als belangrijkste drijfveer de ‘Technisch-functionele’. Hij werkt met allerhande machinerie en is erg goed in uittekenen en uitrekenen. Hij ontwikkelt zich van junior via medior naar senior, expert. En, zoals dat vaak gaat in organisaties, is daar het moment dat zijn volgende, ‘logische’ stap die naar een managementfunctie is.

Vanaf dat moment moet hij zijn afdeling op de kaart zetten, bijna verdedigen zelfs, komt er ‘politiek’ bij kijken en soms strijd om belangen en zich te profileren. Na verloop van tijd wordt hij daar steeds ongelukkiger van, onrustig, geïrriteerd, zijn motivatie loopt terug. Ergens schuurt iets, de onrust is eerst ongrijpbaar, het sluipt er in.

Als hij zijn drijfveren zou onderzoeken, zou hij ontdekken dat hij op de drijfveer ‘Algemeen-management’ mogelijk wel erg laag scoort. Waarschijnlijk verzucht hij dan inmiddels: Laat me alsjeblieft weer teruggaan naar het werk dat ik deed. En wellicht kan dat ook op een andere plek, als projectmanager. In elk geval op een plek waar zijn motivatie op de inhoud – om technisch-functioneel expert te zijn, tot bloei kan komen.

Drijfveren: groeien en bloeien via de steel

Het belang van de drijfveren komt mooi tot uiting in de Van Dongen & Co-metafoor van de bloem. Deze is te vinden in ons boek Mijn Persoonlijk Leiderschap – GROEI | SNOEI | BLOEI®’. Bij iedere drijfveer horen belangrijke waarden. Bij de drijfveer ‘Uitdaging’ horen bijvoorbeeld de waarden: ‘op avontuur gaan’ en ‘confrontaties aangaan’. De waarden bevinden zich in de metafoor in de steel van de bloem.

De bloem is opgebouwd uit:

• de bladeren: Hier gaat het over de rollen die jij in je leven vervult. En de kleine blaadjes staan voor je bijrollen.
• de kern van de bloem: Deze staat voor alle kwaliteiten die jij in huis hebt. Kernkwaliteiten die van nature bij jou passen en aangeleerde kwaliteiten. De kwaliteiten die jij inzet in al jouw rollen.
• de steel: Symbool voor de waarden, normen en overtuigingen. Als je volgens je waarden werkt en leeft blijft de steel rechtop staan. Wordt hier aan getornd dan kan de steel buigen of zelfs knakken. Dat noemen we ook wel een burnout. De bladeren kunnen dan niet meer volop bloeien.
• de bloembol met wortels: Het idee van deze metafoor is dat de bloem haar energie haalt uit de bol om te kunnen groeien en bloeien. Jij haalt jouw energie uit veel verschillende dingen. Waaronder trouw zijn aan je drijfveren en waarden.

Dankzij je voornaamste waarden blijft de steel, en daarmee de bloem, dus rechtop staan. Als je trouw bent aan je drijfveren en waarden, dan knakt de steel niet én kan via de steel ook de energie voluit doorstromen naar de bloemen. Trouw blijven aan je belangrijkste drijfveren is dé manier waarop je optimaal kunt (blijven) floreren!

Je keuzes doen ertoe

Het onderzoeken van je waarden doe je bijvoorbeeld met de Van Dongen & Co spelkaarten ‘Aarden in je Waarden©’. Je kunt zo je eigen set van belangrijkste waarden vaststellen, die tevens duidelijk maken wat je voornaamste drijfveren zijn. De voor de hand liggende stap is dan om de werkplek en functie te zoeken die bij je waarden en drijfveren passen.

Er is in de praktijk meestal een groot verschil merkbaar …

1. Als je werk niet aansluit bij je voornaamste drijfveer (of drijfveren), dan:

• kán dat werken, maar kost bakken met energie (en de bol in de metafoor van de bloem verschrompelt)
• ben je op een gegeven moment vooral aan het voortmodderen
• levert je werk weinig voldoening op, en loopt het vroeg of laat mis – één van de bladeren is je werkrol. Je haalt uit deze rol dan geen energie die je bloembol vult om ook op andere delen in je leven te floreren.
• dreigt je werkgever een heel waardevolle medewerker kwijt te raken
• voel jij je ongelukkig, ongeïnspireerd en op den duur zelfs opgebrand – en, om dan weer terug te gaan naar de metafoor: dan buigt de steel of knakt hij in het ergste geval

of:

2. Als je werk juist wel op je belangrijkste drijfveer en waarden aansluit, dan:

• krijg je energie van je werk in plaats van dat het werk je uitput – en vult de bloembol met energie zich als vanzelf
• ga je automatisch beter presteren en komen je talenten tot hun recht – alles in de kern van de bloem kun je dan inzetten: hoe lekker is dat, als je van je kwaliteiten gebruik kunt maken!
• krijg je erkenning voor wat je echt goed kunt – het bloemetje komt dan in het het zonnetje te staan 😉
• benut je je talenten en heeft je werkgever het volle rendement
• word je simpelweg gelukkiger – je bloeit en groeit 😉

Dat is dus het resultaat als je goed zicht hebt (of beter zicht krijgt) op je drijfveren en waarden!

Tips om je drijfveren en waarden goed in kaart te brengen

1. Vitaliteit
   In de blog Vitale organisaties presteren: Vitale organisaties presteren: Het begint met Aandacht staat een heel handig hulpmiddel: De vitaliteitmonitor. Vul deze eens voor jezelf in. En vraag je dan af; als je matig scoort op één van de onderdelen, wat speelt er dan? Welke drijfveer kan daaronder zitten. Andersom ook: als je goed scoort op één van de onderdelen waar komt dat dan door? Welke drijfveer en aan welke waarden ben je dan trouw?
2. Leiderschap
   Mijn Persoonlijk Leiderschap – GROEI | SNOEI | BLOEI®. We noemden het al even in de blog hierboven. Als je wilt weten wat je kunt, wat je wilt en wie je bent kun je de regie over je eigen leven nemen. In hoofdstuk 8 ‘Waarden, normen en overtuigingen’ kun je uitgebreid gaan onderzoeken hoe jouw drijfveren in elkaar steken
3. Aarden in je Waarden
   Dit is een kaartenset die we speciaal hebben ontwikkeld om op een speelse manier je drijfveren te achterhalen. Je kunt dit alleen doen of met anderen. Wil je hier meer over weten kijk dan eens hier: Aarden in je Waarden© | Kaartspel
4. Schakel externe hulp in
   Soms kan het handig zijn om een professional even met je mee te laten kijken. Kijk hier Loopbaan Coaching – Wat wil jij van je carrière? Je kunt echter ook met een groep of met een team met jullie loopbanen aan de slag. Zo leren en inspireren jullie elkaar onderling. Zie hier Loopbaan | Teamcoaching
5. Eenvoudige oefening
   Wat deed je vroeger heel graag? Werd je blij van? Sprong je je bed voor uit? En waarom was dat – mogelijk heb je zo een belangrijke drijfveer van jezelf te pakken.
6. Nog een eenvoudige oefening
   Hoe ziet een ideale werkdag voor jou eruit. Wat heb je dan gedaan? En wat heb je dan vooral ook niet gedaan? Schrijf dit in twee rijtjes op: wel / niet. Leg het een dag weg. Kijk er de volgende dag naar en wat valt je dan op?

Veel plezier met het ontdekken van je drijfveren om te gaan bloeien!

Geert Kannegieter
Coach bij Van Dongen & Co
geert@vandongenenco.nl