Wat je hoort als je anders luistert
Luisteren valt soms helemaal niet mee. Vaak hebben we geleerd dat je luistert met je oren. Maar het is veel meer dan dat. Luisteren is gewaarworden. Dat is nogal wat. Luisteren volgens de Van Dale: luis·te·ren (luisterde, heeft geluisterd) 1 met aandacht, gericht horen zodat iets tot je doordringt 2 aandacht schenken aan; naar je lichaam luisteren: pijn- en andere signalen van het lichaam serieus nemen en er je gedrag op aanpassen.
Luisteren gaat vele malen verder dan wat via je oren binnenkomt. En het is goud waard wanneer je als leidinggevende deze kunst goed verstaat – je kunt dan sneller actie ondernemen en zaken stroomlijnen. Je krijgt meer invloed. Jouw team en organisatie floreren, en jij ook. Voordat er gedoe is of onduidelijkheid heb jij het waargenomen en kun je het vaak voor zijn.
Je kunt het al voelen voordat iemand iets zegt, een aarzeling, een stilte, een blik. In teams gebeurt er van alles tussen de regels door. Tussen de regels door luisteren betekent dat je ook aandacht besteedt aan toon, tempo, lichaamstaal of wat er juist niet gezegd wordt. Want wie alleen naar woorden luistert, mist wat er werkelijk speelt.
Als je echt wilt luisteren – we noemen dit ook wel systemisch luisteren – dan vraagt dat van je dat je je oordelen even parkeert. Niet invullen en juist opmerken. Niet duiden, wees in plaats daarvan nieuwsgierig. Wat gebeurt er in de ruimte? Wie zie je met een zwaar gemoed binnen komen? Wie lijkt er onzichtbaar? Welke onderwerpen verdwijnen steevast onder de tafel?
Systemisch luisteren is ook bij jezelf nagaan wat gebeurt er als je luistert naar wat niet gezegd wordt. Naar wie niet genoemd wordt. De collega die stil is. De vorige teamleider waar niemand het meer over heeft. Het project dat ineens van tafel verdween. Of de nieuwe medewerker die wel startte, maar nooit echt werd verwelkomd.
Systemisch luisteren kan jou als leidinggevende veel opleveren. Allereerst krijg je meer inzicht in de werkwijze van het systeem – lees: de organisatie en jouw team. Je krijg ook meer bewustzijn van de patronen die onwillekeurig in de samenwerking zijn geslopen. En dat helpt om onderling meer verbinding te voelen. Voor jou als leidinggevende persoonlijk betekent dit dat je, naast het vergroten van je zelfkennis, ook meer leert op je gevoel te vertrouwen. Te vertrouwen op wat je waarneemt, maar niet wordt uitgesproken.
Bij bewust luisteren naar je medewerkers, of ze al langer in het team zitten of net gestart zijn, als iedereen gezien wordt, gehoord, genoemd, komt er rust in het systeem. En dat voel je. Dan ontstaat er ruimte. Voor beweging, voor échte samenwerking.
“Soms hoor je pas iets, als je stopt met alleen luisteren naar woorden.”
Tips
Het helpt bij het luisteren te achterhalen: Wat zijn hier feiten? Waar hoor ik aannames of wanneer klinken er vooral gevoelens door?
1. Luisteren naar woorden
Wat wordt er letterlijk gezegd? Welke argumenten, feiten, verhalen hoor je?
- Focus: inhoud & taal
- Valkuil: denken dat dit het hele verhaal is
- Praktijk: herhaal kort wat iemand zegt, zodat je checkt of je het goed hebt gehoord. Benoem waar je aannames denkt te horen of erken de gevoelens die meespelen.
2. Luisteren naar signalen
Hoe wordt het gezegd? Welke toon, houding, blik, stilte of aarzeling valt je op?
- Focus: non-verbaal & energie
- Valkuil: te snel invullen of interpreteren
- Praktijk: benoem neutraal wat je ziet/voelt (“Ik merk dat je stilvalt, klopt dat?”)
3. Luisteren naar het systeem
Wat speelt er onder de oppervlakte? Welke patronen keren steeds terug? Wie of wat wordt niet genoemd?
- Focus: onderlinge relaties, het geheel
- Valkuil: blind zijn voor herhaling of weggedrukte thema’s
- Praktijk: stel verdiepende vragen zoals “Welke stemmen missen we hier?” of “Wat wordt telkens niet besproken?” of “Van welk groter verhaal is dit wellicht een onderdeel?”
4. Luisteren naar jezelf
Wat gebeurt er in jou terwijl je luistert? Wat gebeurt er in jouw lichaam? Welke gevoelens, spanning of intuïtie neem je waar?
Christine Wijshake
Coach bij Van Dongen & Co
christine@vandongenenco.nl
Anouk Hupkes
Coach bij Van Dongen & Co
anouk@vandongenenco.nl
Nieuwsbrief
Wil je op de hoogte blijven?
Schrijf je in voor de nieuwsbrief