Tableau Vivant: hoe verschil in kijken organisaties in beweging brengt
Jouw werkelijkheid is niet de mijne
Beelden zeggen meer dan 1000 woorden. Kijk naar een foto in de krant of naar beelden op het journaal. Nog voordat je het verhaal hoort, heb je al een beeld en ook een gevoel. Maar… jouw beeld hoeft niet het beeld van de ander te zijn. Wat jij ziet kan bij een ander iets totaal anders oproepen. Juist dat maakt beelden zo interessant. Door hierover met elkaar in gesprek te gaan, ontdek je nieuwe perspectieven en zie je ineens dingen waar je zelf nooit op was gekomen.
Hoe het in organisaties werkt
Binnen organisaties werkt dat precies zo.
We gaan er vaak onterecht vanuit dat we op één lijn zitten en dezelfde werkelijkheid delen. Pas achteraf blijkt dat iedereen een deels of een heel ander beeld heeft van de huidige situatie, de aanpak en het einddoel.
En daar begint het gedoe.
De oplossing is niet om elkaar te overtuigen van één waarheid. Juist niet. De kracht zit in het naast elkaar leggen van de verschillende beelden die er leven.
- Wat zie jij?
- Wat ziet de ander?
- Welke aannames zitten daaronder?
De innovatieve kracht van organisaties
Die uitwisseling geeft ruimte aan nuance, nieuwe ideeën en een bredere blik. En juist daar zit wat mij betreft de innovatieve kracht van organisaties: niet in groepsdenken, maar in het benutten van de wijsheid van eenieder en verschillende perspectieven.
You can agree to disagree
Ruimte maken voor andere perspectieven betekent dat je het soms eerst oneens moet durven zijn. Vaak ontdek je gaandeweg dat er juist heel veel overeenkomsten zijn. En blijf je toch van mening verschillen?: You can agree to disagree. Dat geeft lucht, vertrouwen en veiligheid. Echter wel met de kanttekening dat je afspreekt hoe nu verder. Wat wel en wat niet.
We moeten het allemaal eens zijn
In mijn werk als organisatie- en teamcoach zie ik vaak een vaste reflex: de drang naar harmonie. Het moet vooral gezellig blijven en iedereen moet het met elkaar eens zijn. Maar wanneer mensen zich gaan aanpassen en niet meer uitspreken wat ze écht denken, ontstaat er schijnveiligheid. Aan de oppervlakte is het rustig, terwijl het onderhuids flink stormt.
Zonde, want zo gaat vernieuwing direct verloren. Sterker nog: als die onderhuidse spanningen – ook wel de onderstroom genoemd – te lang aanhouden, werkt dat juist averechts en soms zelfs destructief. Het gaat knagen aan het onderlinge vertrouwen en tast het gevoel van veiligheid fundamenteel aan.
De verschillende beelden helder maken
Het expliciet maken van die verschillende beelden kan heel eenvoudig via de volgende twee werkvormen:
1. Zelf een stelling formuleren: ieder binnen de groep bedenkt een persoonlijke stelling en schrijft die op via de vaste structuur: “Het is zo… want…”
2. Werken met een casus: leg een bestaande of fictieve situatie voor met een gerichte vraag, zoals: “Als dit gebeurt, wat doen we dan? En wat levert dat vervolgens op?”
Er is niet één waarheid
Het doel is niet om tot één waarheid te komen, maar om verschillende perspectieven op tafel te krijgen.
Bespreek vervolgens de uitkomsten met elkaar en inventariseer waar de overeenkomsten zitten en waar de verschillen. Juist over de verschillen ga je met elkaar in gesprek. Waar kan je elkaar vinden? En mocht dat uiteindelijk niet lukken: Do we agree to disagree? Zo ja, bepaal dan hoe je vanaf dat punt verder gaat.
Tableau Vivant – Levend schilderij
Er is nog een derde manier.
Theater, fotografie en mijn fascinatie voor wat mensen beweegt lopen als een rode draad door mijn leven – al sinds de basisschool. Nu ik ruim 25 jaar actief ben als team- en organisatiecoach, komen deze drie passies samen in een unieke werkvorm (of noem het interventie:) het Tableau Vivant. Tableau Vivant betekent letterlijk: levend schilderij.
In korte tijd – afhankelijk van de grootte van de groep kan dit al in één dagdeel – breng je met het team scherp in kaart waar jullie staan en waar jullie naartoe willen.
In kleine groepjes beelden de deelnemers zonder woorden de huidige situatie uit. Daarna analyseren we dit beeld aan de hand van drie vragen:
- Wat zien we feitelijk?
- Welke betekenis geven we eraan?
- Wat ervaren we hierbij?
Vooral die eerste stap, het puur feitelijk kijken, is een enorme eyeopener. Feitelijk kijken betekent immers, waarnemen zonder interpretaties of aannames. Dit zijn we niet gewend, maar in spannende situaties is het juist essentieel.
We gaan niet lang analyseren, maar kijken, wisselen uit en ontdekken. Dit geeft
- Nieuwe inzichten
- Begrip over en weer
- Bewustwording
- Ontdekken waar mogelijke ‘angels’ zitten
- Ontdekken waar de mogelijkheden zitten richting de toekomst
- En heel veel plezier in deze manier van werken met elkaar
Wil je meer weten? Zie Tableau Vivant workshop – Yolanda van Dongen
Nog meer tips
- Frisse blik
Om even uit de inhoud van het dagelijks werk te stappen kan het (gratis) werkboekje Verdieping met je Team | Benen op Tafel je op meer ideeën brengen. - Bouw aan het vertrouwen in je team
Wil je gebruik maken van stellingen dan kan de kaartenset Bouwen aan vertrouwen© je daarbij helpen. 48 kaarten met stellingen met bijbehorende vragen. - Waag de vraag
Ook de kaartenset Waag de vraag© kan behulpzaam zijn. Het bestaat uit 48 vragen waaruit je een selectie kunt maken.
Yolanda van Dongen
Oprichter en coach bij Van Dongen & Co
yolanda@vandongenenco.nl
Nieuwsbrief
Wil je op de hoogte blijven?
Schrijf je in voor de nieuwsbrief