Verzuim begrijpen over de generaties heen
In steeds meer organisaties wordt zichtbaar dat jongere medewerkers zich sneller ziekmelden dan oudere collega’s. Dat verzinnen we niet – dat komt uit onderzoek van het CBS en TNO. Tegelijk hoor je van de oudere generatie verhalen over hoe ze ‘vroeger gewoon doorwerkten, ook als ze zich niet goed voelden’ – met soms gevolgen voor de eigen gezondheid op zowel de kortere als langere termijn.
Generatieverschillen komen duidelijk naar voren in hoe mensen omgaan met werkdruk, grenzen en herstel. Maar hoe komt dat? En wat kunnen de verschillende generaties juist van elkaar leren?
Elke generatie heeft een eigen verhaal
Aart Bontekoning, generatieonderzoeker, maakt onderscheid tussen generaties op basis van sociale ontwikkeling en invloed op de cultuur binnen organisaties. Zijn indeling helpt om beter te begrijpen waar verschillen vandaan komen:
- Babyboomers, ook wel de Protestgeneratie genoemd (1940–1955): Gericht op idealen en maatschappelijke verandering. Loyaal, verantwoordelijk en geneigd om klachten te negeren.
- X-generatie, ook wel de verbindingsgeneratie genoemd (1955–1970): Gericht op harmonie, structuur en relaties op de werkvloer. Voelt zich verantwoordelijk voor het geheel.
- Pragmatische generatie (1971–1985): Flexibel, praktisch ingesteld, opgegroeid met economische onzekerheid. Denken oplossingsgericht, maar houden soms spanning binnen.
- Generatie Y, ook wel de Millennial genoemd (1986–2000): Op zoek naar zingeving, ontwikkeling en balans. Stellen vragen, willen meedenken en bewaken sneller hun mentale grenzen.
- Generatie Z (vanaf 2000): Digitaal vaardig, opgegroeid met constante prikkels en prestatiedruk. Zoekt veiligheid, mentale rust en erkenning.
Elke generatie heeft een eigen manier van omgaan met stress, werkdruk en ziekteverzuim. Oudere generaties neigen naar ‘niet zeuren maar werken’, jongere generaties geven sneller aan dat iets niet goed voelt. Ze trekken eerder aan de bel. Niet omdat ze minder gemotiveerd zijn, maar omdat ze anders kijken naar welzijn en werkdruk.
Waarom melden mensen zich ziek?
Ziekteverzuim ontstaat meestal niet zomaar. Vaak is er al langere tijd sprake van overbelasting, spanning of een gevoel van onveiligheid. Denk aan:
- Te weinig begeleiding of aandacht
- Onduidelijke verwachtingen
- Een hoge werkdruk of continue veranderingen
- Gebrek aan verbondenheid in het team
Voor jonge medewerkers kan dit leiden tot mentale uitputting. Zij willen het goed doen, maar missen soms houvast of steun. Oudere medewerkers kunnen juist te lang doorgaan en zichzelf voorbijlopen, omdat ze geleerd hebben om niet te klagen.
Verzuim is dan geen zwakte of gemakzucht, maar een signaal dat er iets niet klopt in het werk of in de werkomstandigheden.
Waarom jonge werknemers vaker uitvallen door stress
‘Ze hebben alles mee, maar melden zich ziek met stress’, Het is een opmerking die veel medewerkers van boven de 50 zullen herkennen. Jongeren lijken minder verantwoordelijkheden te hebben dan vorige generaties, maar toch ligt het ziekteverzuim onder deze groep opvallend hoog. De oorzaak? Mentale klachten. En die nemen toe.
Cijfers bevestigen het beeld.
Volgens het CBS en TNO ervaart inmiddels één op de vijf werkenden regelmatig werk-gerelateerde psychische vermoeidheid of burn-outklachten. Onder werknemers tussen de 25 en 34 jaar is dat één op de vier. Jongeren zijn zich meer bewust van mentale belasting en melden zich sneller ziek bij stress of beginnende burn-out. Niet omdat ze zwakker zijn, maar omdat ze geleerd hebben dat vroegtijdig ingrijpen beter is dan doorgaan tot het niet meer gaat.
Jongeren werken in een andere realiteit
Jonge medewerkers zijn opgegroeid in een digitale wereld en gebruiken smartphones en sociale media intenstief. Hierdoor vervagen de grenzen tussen werk en privé. Die constante stroom aan prikkels zorgt voor vermoeidheid, concentratieproblemen en op de lange termijn uitval.
Daar komt bij dat jongeren veel prestatiedruk ervaren. Ze moeten presteren op het werk, zichzelf blijven ontwikkelen, er goed uitzien en sociaal actief blijven. De druk om te voldoen aan allerlei verwachtingen, online en offline, is ontzettend hoog.
En waar eerdere generaties vaak jarenlang bij dezelfde werkgever bleven, werkt deze generatie vaker flexibel of tijdelijk. Dat geeft vrijheid, maar ook onzekerheid. Geen vast contract, geen koopwoning, geen zekerheden. Dat kost energie.
Wat kun je als leidinggevende doen?
Het is belangrijk om het welzijn van je medewerkers, jong en oud, serieus te nemen. Preventie begint op de werkvloer.
- Maak werkdruk bespreekbaar, zonder oordeel
- Geef jonge medewerkers meer autonomie en ruimte om te groeien
- Bied toegang tot coaching, mentale ondersteuning of vitaliteitsprogramma’s
- Wees alert op signalen als vermoeidheid, terugtrekgedrag of verminderde prestaties
Het is geen aanstellerij, maar een wake-up call. Mentale klachten onder jonge werknemers zijn echt en nemen toe. Begrip tonen is niet soft, het is strategisch slim. Ondernemers die generaties met elkaar verbinden en oog hebben voor mentaal welzijn, bouwen aan een veerkrachtig bedrijf.
Hoe helpen veerkracht en vitaliteitscoaching?
Verzuim voorkom je niet alleen met regels of protocollen. Het begint bij de vraag: hoe gaat het écht met je medewerkers? Het helpt als ze weten hoe ze met stress kunnen omgaan, wat hen energie geeft en wanneer ze moeten bijtanken. Dat noemen we veerkracht. Niet doorgaan tot het echt niet meer gaat, maar leren hoe je beter met druk en tegenslag kunt omgaan. En ook, weten wanneer je hulp nodig hebt.
Vitaliteitscoaching kan daarbij helpen. Het maakt mentale belasting bespreekbaar en helpt inzicht krijgen in:
- Hoe voel je je op je werk?
- Waar krijg je energie van? En wat kost je energie?
- Hoe bewaak je beter je grenzen?
- Hoe creëer je ruimte voor herstel en focus?
Coaching of begeleiding op dit gebied helpt medewerkers om bewuster keuzes te maken, eerder signalen te herkennen en op een gezonde manier met hun werk om te gaan.
Samen werken aan gezond blijven
Elke generatie brengt iets waardevols mee: levenservaring, frisse ideeën, doorzettingsvermogen, of juist het vermogen om grenzen te stellen. Door die verschillen te herkennen en serieus te nemen, ontstaat er niet alleen meer begrip, maar ook meer balans op de werkvloer.
Verzuim is zelden het probleem op zichzelf. Het is vaak een signaal van iets wat langer speelt. Als je luistert naar wat erachter zit, voorkom je langdurige uitval en bouw je aan vertrouwen.
Als leidinggevende kun je daarin het verschil maken. Door mentale gezondheid bespreekbaar te maken. Door het gesprek aan te gaan, in plaats van te oordelen. Door niet te wachten tot iemand uitvalt, maar samen te kijken hoe je gezond, gemotiveerd en met plezier aan het werk blijft.
Tips om te leren omgaan met de verschillende generaties
- Boek van Aart Bontekoning
Lees het boek ‘Nieuwe generaties in vergrijzende organisaties’. Waarin hij schijft over generatiedynamiek en hoe organisaties hier beter van worden (en medewerkers uit verschillende generaties dus ook 😉). - Buddy’s
Vorm binnen je organisaties buddy-koppels. Twee collega’s uit verschillende generaties. Hoe kijken zij tegen een bepaalde situatie aan? Waar kunnen ze elkaar bij helpen? Een kaartsenset die dit gesprek goed op gang kan helpen is bijvoorbeeld Bouwen aan vertrouwen© - Lezing
Nodig een expert uit die een lezing komt geven voor jouw organisatie. Wat is de impact van verschillende generaties op de werkvloer? - Workshop
wat heel goed werkt is een interactieve workshop. Waarin generaties elkaar op een speelse wijze tegenkomen en de verschillen en ook de overeenkomsten onderling kunnen ervaren. Nodig hier een ervaren workshopleider voor uit. - Vitaliteitsmonitor
Ga samen met je medewerkers en/of je team aan de slag met de vitaliteitsmonitor Vitale organisaties presteren: Het begint met Aandacht.
Marieke Noordam
Coach bij Van Dongen & Co
marieke@vandongenenco.nl
Maddy Bolhuis
Coach bij Van Dongen & Co
maddy@vandongenenco.nl
Nieuwsbrief
Wil je op de hoogte blijven?
Schrijf je in voor de nieuwsbrief